Η περίοδος που ξεκίνησε με τη βασιλεία του Ηρακλείου, το 610, καικατέληξε με την άνοδο στο θρόνο της δυναστείας των Μακεδόνων, το 867,αποτελεί μια μεταβατική εποχή για το Βυζάντιο. Οι δύο αιώνες μετά τονΙουστινιανό και κυρίως το διάστημα 640-843 ονομάζονται στην τέχνηΠρωτοβυζαντινή περίοδος, ορολογία που χρησιμοποιείται με σκοπό ναφανερώσει το τέλος της υστερορωμαϊκής παράδοσης και την απαρχή τηςνέας εποχής, όπου κυριάρχησε η αυστηρά δομημένη, υπερβατική μορφή τηςτέχνης. Τόσο η διαμάχη που προκάλεσε η μονοενεργητική-μονοθελητικήαίρεση όσο και η εικονομαχική έριδα επηρέασαν έντονα την τέχνη καιστάθηκαν αφορμή για την πλούσια συγγραφική παραγωγή του πνευματικούκόσμου.