στα χρόνια του προκατόχου του ΡωμανούΒ', είχε αποκτήσει ιδιαίτερη φήμη και πολιτική ισχύ, μετά τις σημαντικέςπολεμικές του επιτυχίες εναντίον των Αράβων και κυρίως μετά τηνανακατάληψη της Κρήτης (961). Η δύναμή του ήταν τέτοια που η χήρα τουαυτοκράτορα, η Θεοφανώ, ήρθε σε συνεννόηση μαζί του και, αφούστέφθηκε αυτοκράτορας από το στρατό το 963 στην Καισάρεια, τοννυμφεύτηκε στη μεγάλη εκκλησία της Πρωτεύουσας, την Αγία Σοφία.Ο Νικηφόρος ήταν βαθιά θρησκευόμενος και ασκητικός τύπος. Φίλος μετον άγιο Αθανάσιο τον Αθωνίτη, συνέβαλε στην δημιουργία της μονής τηςΜεγίστης Λαύρας και στην εξάπλωση της μοναστικής ζωής στο 'Aγιο Όρος.Παράλληλα, όμως, αντιτέθηκε στην αύξηση της εκκλησιαστικής περιουσίαςκαι απαγόρευσε την παραχώρηση γης σε μονές και σε εκκλησιαστικάιδρύματα, καθώς πίστευε πως ο πλούτος δεν ταίριαζε με την πνευματικήφύση της Εκκλησίας και τον ασκητικό τρόπο ζωής των μοναχών. Περιόρισεεπίσης την αρχή της προτιμήσεως για γαίες δυνατών ήπενήτων στα μέλη των αντίστοιχων τάξεων και φρόντισε ναενισχύσει την τάξη των στρατιωτών, ορίζοντας ως αναπαλλοτρίωτο όριοστρατιωτικών κτημάτων εκτάσεις αξίας 12 νομισμάτων. Με τον τρόποαυτόν οι στρατιώτες μπορούσαν να καλύπτουν τα έξοδα του εξοπλισμούτους.
Στην εξωτερική πολιτική, συνέχισε τους αγώνες εναντίον τωνΑράβων και κατόρθωσε να ανακαταλάβει την Κύπρο και την Αντιόχεια.Στη Δύση ήρθε σε αντίθεση με το νέο γερμανό αυτοκράτορα Όθωνα, καθώςτου αρνήθηκε να φέρει τον τίτλο του αυτοκράτορα των Ρωμαίων.
Λόγω της αυστηρότητας και του ασκητικού του χαρακτήρα, καθώς και τωνσυνεχών στρατιωτικών του επιχειρήσεων που κόστιζαν πολλά στο κράτοςμε συνέπεια την αύξηση των φόρων και των στρατιωτικών υποχρεώσεωντων πολιτών, ο Νικηφόρος δημιούργησε αντιπάθειες στο εσωτερικό τηςαυτοκρατορίας. Η αντιδημοτικότητα του βοήθησε τα εγκληματικά σχέδιατης συζύγου του, η οποία με συνεργό τον ανιψιό του, τον ΙωάννηΤζιμισκή, οργάνωσε τη δολοφονία του.