της μακεδονικής δυναστείας μετατράπηκε σταδιακά σε περίοδο κρίσης.
Κύρια αιτία στάθηκε η έλλειψη ισχυρής προσωπικότητας στον
αυτοκρατορικό θρόνο. 'Aνδρες ανίσχυροι, ανίκανοι, συχνά εξαρτημένοι από
τις γυναίκες τους ή κάποιον ευνούχο του παλατιού, του οποίου μοναδικός
σκοπός ήταν το προσωπικό όφελος, διοίκησαν το μεγαλύτερο χρονικό
διάστημα το κράτος. Παράλληλα, βαθιά ηθική κρίση άρχισε να μαστίζει
τον πνευματικό κόσμο, γεγονός που αποκτά εξέχουσα σημασία στο μέτρο
που πνευματικοί άνθρωποι χειρίζονταν τις κρατικές υποθέσεις.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα της εποχής αποτελεί ο Mιχαήλ Ψελλός.
Στην περίοδο αυτή το Βυζάντιο αντιμετώπισε ένα τεράστιο πρόβλημα, καθώς μια έντονη διαμάχη για την πολιτική εξουσία ξέσπασε ανάμεσα στους γραφειοκράτες και τους στρατηγούς (στην ουσία ανάμεσα στην Κωνσταντινούπολη και την επαρχία), που στάθηκε καθοριστική για τη διαδοχή στο θρόνο αλλά και όλες τις εσωτερικές και εξωτερικές εξελίξεις, φθείροντας ανεπανόρθωτα το κράτος.
Οι κατακτήσεις του Bασιλείου B' (976-1025) είχαν δημιουργήσει αναμφισβήτητα ένα γενικό συναίσθημα υπεροχής απέναντι στους εχθρούς του κράτους. Έτσι οι Βυζαντινοί, που είχαν κουραστεί από τις αλλεπάλληλες στρατιωτικές επιχειρήσεις, θεωρώντας ότι τα σύνορα ήταν πλέον ασφαλή, αλλά και λόγω της διαμάχης πολιτικών και στρατιωτικών, πίστεψαν ότι δεν ήταν πλέον απαραίτητη μεγάλη στρατιωτική δύναμη και άρχισαν να καταργούν σιγά σιγά το θεσμό των αγροτών-στρατιωτών και να μειώνουν τα στρατεύματα, αντικαθιστώντας τα με μισθοφόρους. Το αποτέλεσμα ήταν να παραμεληθεί ο στρατός και το κράτος να βρεθεί εξαρτημένο από μισθοφορικά σώματα. Οι μισθοφόροι είχαν επαγγελματική πείρα, μετακινούνταν εύκολα, ήταν ανεξάρτητοι από την εσωτερική πολιτική του κράτους, αλλά ταυτόχρονα στοίχιζαν ακριβά και δεν ήταν πάντα αξιόπιστοι. Συχνά γίνονταν αδίστακτοι, λεηλατούσαν και ερήμωναν τις περιοχές τις οποίες πληρώνονταν για να υπερασπιστούν. Αρκετές φορές μάλιστα πήραν το μέρος των Τούρκων, ιδιαίτερα μετά τα μέσα του 11ου αιώνα.