Μετά το τέλος του Τρωικού πολέμου ο Αινείας, γιος της θεάς Αφροδίτης και του τρώα βοσκού Αγχίση, πήρε μαζί του τα αγάλματα των πατρώων θεών του και περιπλανήθηκε αρκετά στη Μεσόγειο, για να καταλήξει στην ιταλική χερσόνησο. Ο απόγονός του Ρωμύλος, γιος του θεού ’ρη και της βεσταλίνας Pέας Σύλβιας, αφού παραμέρισε τον αδελφό του Ρώμο, επικράτησε και ίδρυσε την πόλη Ρώμη πάνω στον Παλατίνο λόφο.
Πρόκειται για μία από τις περισσότερο διαδεδομένες μυθολογικές παραδόσεις -με πολλές παραλλαγές- που θεωρεί τον Αινεία γενάρχη των Ρωμαίων και αποδίδει στο Ρωμύλο την ίδρυση της πόλης Ρώμης το 753 π.Χ., έτος το οποίο έκτοτε ορίζει την έναρξη της χρονολόγησης της ρωμαϊκής ιστορίας.

Η μυθολογική παράδοση έρχεται άλλοτε σε αντίθεση και άλλοτε πάλι επιβεβαιώνεται ή συμπληρώνεται από τις αρχαιολογικές μαρτυρίες. Σύμφωνα με αυτές, κάποιες κώμες που υπήρχαν ήδη στους λόφους της Ρώμης -από τις αρχές περίπου της 1ης χιλιετίας π.Χ.- συνενώθηκαν κατά τη διάρκεια του 7ου αιώνα π.Χ. και δημιούργησαν την πόλη της Ρώμης, τη λεγόμενη Urbs. Κατά την περίοδο αυτή οι Ετρούσκοι, που συμβίωναν με Έλληνες, Φοίνικες και άλλους ακόμα λαούς στην ιταλική χερσόνησο, έφθασαν στο απόγειο της δύναμής τους και κυριάρχησαν πολιτικά στη Ρώμη.