Εξέλιξη Επαφών > Παλαιοανακτορική - Μέσο Βασίλειο > Αίγυπτος

Εισαγωγές
Για τις δύο σημαντικότερες κατηγορίες αιγαιακών εισαγωγών στην Αίγυπτο, τις οργανικές ουσίες και τα τέχνεργα, είμαστε αναγκασμένοι να καταφύγουμε σε έμμεσες μαρτυρίες. Η εισαγωγή κρασιού, λαδιού ή αρωματικών ελαίων επιβεβαιώνεται από τα ευρήματα αιγαιακής κεραμικής στην Αίγυπτο, τα οποία στην πλειονότητά τους αποτελούνται από κλειστά σχήματα με λιτή διακόσμηση. Αυτά τα αγγεία δεν είχαν κάποια ιδιαίτερη αισθητική αξία αλλά λειτουργούσαν αποκλειστικά ως δοχεία για μια από τις παραπάνω οργανικές ουσίες. Οι γραπτές πηγές της περιόδου αυτής αναφέρουν σε δύο περιπτώσεις οργανικές ουσίες από την Κρήτη. Σε έναν "ιατρικό πάπυρο" γίνεται λόγος για φασόλια από την Κρήτη (Κεφτιού), τα οποία θα ήταν γνωστά στους Αιγύπτιους λόγω των θεραπευτικών τους ιδιοτήτων. Μια δεύτερη σχετική μαρτυρία αποτελεί και η αναφορά στην αινιγματική ουσία Κεφτιού την οποία περιείχε -σύμφωνα με την επιγραφή του- ένα αγγείο που βρέθηκε στον τάφο του Τούθμωσι Δ'. Ανάμεσα στις αιγαιακές πρώτες ύλες που εξάγονταν συστηματικά στην Αίγυπτο συγκαταλέγονται κατά πάσα πιθανότητα και τα κέρατα κρητικών αιγάγρων, τα οποία -όπως υπέθεσε πρώτος ο Arthur Evans- χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή σύνθετων τόξων. Τέτοια τόξα είναι γνωστά μόνο από την εικονογραφία, και συγκεκριμένα από τις παραστάσεις ξένων πρεσβειών (μεταξύ των οποίων και αιγαιακών) με δώρα για τον αιγύπτιο Φαραώ.

Τη σημαντικότερη πηγή για την εισαγωγή μινωικών ή αιγαιακών τέχνεργων στην Αίγυπτο αποτελούν οι τοιχογραφίες από τους τάφους των αιγύπτιων ευγενών στις Θήβες. Αυτές ιστορούν διπλωματικές πρεσβείες των Κεφτιού ή των "Νησιών στη Μέση της Μεγάλης Πράσινης (=θάλασσας)" με πολύτιμα δώρα για τον αιγύπτιο βασιλιά. Μεταξύ αυτών των δώρων τους εικονίζονται κυρίως μεταλλικά και λίθινα αγγεία, ορισμένες φορές με εξαιρετική πιστότητα. Τα αρχαιολογικά ευρήματα αιγαιακών εισαγωγών στην Αίγυπτο περιορίζονται αντίθετα στο χώρο της κεραμικής. Μια άλλη κατηγορία μινωικών εισαγωγών στην Αίγυπτο, η οποία επίσης μαρτυρείται μόνο έμμεσα, αποτελούν τα υφαντά ή τα ενδύματα. Σε διάφορους τάφους ευγενών της 18ης Δυναστείας στις Θήβες οι τοίχοι διακοσμήθηκαν με περίτεχνα γεωμετρικά ή εικονιστικά θέματα που μιμούνται τα σχέδια των αιγαιακών υφαντών ή ακόμα και των διακοσμημένων δερμάτων. Υφαντά απεικονίζονται και στον τάφο του Menchepereseneb, μεταξύ των δώρων της αιγαιακής πρεσβείας για τον αιγύπτιο βασιλιά. Μια άλλη πιθανή πηγή έμπνευσης για τους αιγύπτιους καλλιτέχνες ίσως να υπήρξαν τα περίτεχνα περιζώματα των μελών αυτών των διπλωματικών πρεσβειών, τα οποία συχνά απεικονίζονται σε αυτές τις ταφικές τοιχογραφίες επίσης με αξιοθαύμαστη λεπτομέρεια.

Επιδράσεις
Την πιο εντυπωσιακή μαρτυρία για την απήχηση της μινωικής τέχνης στον αιγυπτιακό χώρο αποτελούν οι τοιχογραφίες της Αυάριδος (Tell el-Dab'a), έργα μινωικού χαρακτήρα που κόσμησαν κάποιο ή κάποια "ανακτορικά" κτήρια της αρχόμενης 18ης Δυναστείας, αμέσως δηλαδή μετά την εκδίωξη των Υκσώς από τη χώρα. Στην αιγυπτιακή εικονογραφία αυτής της περιόδου εμφανίζονται σποραδικά ορισμένα μοτίβα, τα οποία είχαν πιθανότατα αιγαιακή προέλευση. Στον τάφο της Αχότεπ, μητέρας του διώκτη των Υκσώς και πρώτου Φαραώ της 18ης Δυναστείας ’χμωσι, βρέθηκαν δύο αντικείμενα τα οποία προδίδουν μινωική επίδραση. Πρόκειται για ένα εγχειρίδιο με το όνομα της Αχότεπ και έναν πέλεκυ με τη δέλτο του γιου της ’χμωσι. Η λεπίδα του εγχειριδίου είναι διακοσμημένη με ένα αιγαιακό εικονογραφικό θέμα, το κυνήγι ενός ταύρου από ένα λιοντάρι, το οποίο επιτίθεται σε "ιπτάμενο καλπασμό". Η λεπίδα του πέλεκυ είναι διακοσμημένη με ένα γρύπα, τα φτερά του οποίου αποδίδονται με έναν τυπικά αιγαιακό τρόπο, γνωστό ως "notched plume". Και στις δύο περιπτώσεις πρόκειται για ντόπια έργα τα οποία υιοθετούν ένα αιγαιακό εικονογραφικό θέμα. Είναι πολύ πιθανόν ότι εδώ μαζί με τα μοτίβα υιοθετείται και η συμβολική σημασία που αυτά είχαν στη μινωική εικονογραφία, πιθανώς ως σύμβολα έκφρασης της βασιλικής δύναμης.

Πέρα από αυτές τις μεμονωμένες περιπτώσεις κανένα από τα μινωικά σύμβολα δεν αφομοιώθηκε ποτέ από την αιγυπτιακή εικονογραφία, στην κλίμακα που αυτό συνέβη για διάφορα αιγυπτιακά σύμβολα στο Αιγαίο, όπως ο πάπυρος, ο πίθηκος και η θεά Ταούρτ.