Τα αρχαιολογικά, και ιδιαίτερα τα ταφικά, δεδομένα δείχνουν ότι οι κοινωνίες στον ελλαδικό χώρο άρχισαν να αναπτύσσουν ένα ιεραρχικό σύστημα, πιθανόν από τα μέσα του 11ου αιώνα π.Χ. Η βασική διάκριση γίνεται ανάμεσα σε μία μερίδα εκλεκτών, τους ευγενείς, και στην κατώτερη τάξη, το λαό. Έξω από τα όρια αυτά, ανάλογα με τις προϋποθέσεις και τις συνθήκες που διαμορφώνονταν σε κάθε τοπική κοινωνία, υπήρχαν κάποιοι ελεύθεροι, εξαρτημένοι αγροτικοί πληθυσμοί (δουλοπάροικοι) και οι δούλοι.
Από τους χαρακτηρισμούς που συναντώνται στα ομηρικά έπη για τα κοινωνικά στρώματα, προκύπτει το συμπέρασμα ότι η διάκριση μεταξύ ανώτερου και κατώτερου στρώματος γίνεται με κριτήρια ηθικού και όχι οικονομικού περιεχομένου, μολονότι οι ευγενείς που δεσπόζουν στην πολιτική και κοινωνική ζωή στηρίζουν την κυριαρχία τους φυσικά στον πλούτο και κυρίως στην έγγεια ιδιοκτησία. Οι ευγενείς αποκαλούνται αριστήες ή αγαθοί και οι μη ευγενείς χέρηες ή κάκιστοι, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις οι όροι αυτοί δηλώνουν και τη διάκριση μεταξύ ανώτερου και κατώτερου κοινωνικού στρώματος με κριτήριο την καταγωγή. Στα έπη λείπουν οι όροι που θα εξέφραζαν τη διάκριση μεταξύ των στρωμάτων με κριτήριο το εισόδημα, αν και δεν είναι σπάνια η χρήση επιθέτων που δηλώνουν περιστασιακά την κατοχή μεγάλης περιουσίας ή την ένδεια μεμονωμένων προσώπων.
O περιορισμός του πλούτου και η μικρή κοινωνική κλίμακα στους Σκοτεινούς χρόνους και τη Γεωμετρική περίοδο σήμαινε ότι οι διαφοροποιήσεις ήταν έντονες και οι πιθανότητες για κινητικότητα προς τα ανώτερα στρώματα λιγοστές. Για να προαχθεί κάποιος από τους πολλούς στην τάξη των αρίστων έπρεπε να αποκτήσει στη διάρκεια της ζωής του όλα τα πλεονεκτήματα, οικονομικά, σωματικά, ψυχικά και ηθικά, που διέκριναν τους ευγενείς. Αλλά την εποχή αυτή δε φαίνεται ότι δίνονταν οι ευκαιρίες για να πλουτίσει ένας μη ευγενής, όπως θα συμβεί σε υστερότερες εποχές με την ανάπτυξη του εμπορίου. Στο έργο του Ησιόδου, που χαρακτηρίζεται από τη σαφή πρόθεσή του να επικρίνει τους ευγενείς, είναι συχνές οι αναφορές στην κοινωνική ένταση της εποχής του και προβάλλεται ο τρόπος και οι αξίες της ζωής των μη ευγενών.

| Δομές | Δημογραφία | Δίκαιο | Γεωμετρική περίοδος

Σημείωση: Επιλέγοντας τις εικόνες θα δείτε μια σύντομη περιγραφή.